شه‌هیدانی جێژنی قوربانی 1358

داستانی جێژنی قوربانی-١٣٥٨-و یادێک له‌ شه‌هیدانی هه‌ژده‌دۆڵان

ئه‌م پێشه‌کییه‌ له‌ نووسینه‌کانی مامۆستا مه‌لا خدر عه‌بباسییه‌...

پاش ئه‌وه‌ی که‌ رژیم به‌رهه‌می خه‌باتی گه‌لانی راپه‌ڕیوی ئێران و به‌رووبوومی ئه‌و هه‌موو ره‌نج و مه‌ینه‌ت و ئه‌شکه‌نجه‌ و کوێره‌وه‌ریی و ده‌ربه‌ده‌رییه‌ی کۆمه‌ڵانی وه‌ڵاتی زه‌وتکرد و ده‌ستی به‌سه‌ر ده‌ستکه‌وته‌کانی شۆرشدا گرت، شمشێری دیکتاتۆریی و زه‌بروزه‌نگی له‌ڕووی هه‌موو ئازادییه‌ک کێشا. به‌ هێرشبردنه‌سه‌ر رێوشوێنه‌ ئازادیی و دیمۆکراسییه‌کان و به‌ستنی زمان و قه‌ڵه‌مه‌کان و قه‌ده‌غه‌کردنی کۆبوونه‌وه‌ و دامه‌زراندنی ده‌سته‌ و گرووهی سیاسییه‌وه‌ نه‌وه‌ستا.

له‌ تورکمان سه‌حرا و بلووچستان و خوزستان و ئازه‌ربایجان ئازادییخواز و مافویستان که‌وتنه‌ به‌ر په‌لاماری جۆراوجۆر. له‌ زۆربه‌ی شاره‌کانی ئێران بازاڕی ترساندن و خنکاندن به‌وپه‌ڕی گه‌رمیی خۆی گه‌یشت.

رژیم پاش ئه‌وه‌ی خۆی له‌و هێرشانه‌دا سه‌رکه‌وتوو هاته‌ به‌رچاو مرخی له‌ کوردستان (سه‌نگه‌ری ئازادیی و تێکۆشان) خۆش کرد. ئه‌و کوردستانه‌ی که‌ به‌ڕاستیی ببوو به‌ قاییمترین سه‌نگه‌ری دژی کۆنه‌په‌رستیی و ملهوڕیی و، گڕکانی خه‌بات و تێکۆشان بوو، له‌ هه‌موو شوێنه‌کانی وه‌ڵات زیاتر مه‌ترسیی بۆ داموده‌زگای رژیم پێکهێنابوو، بۆیه‌ رژیم به‌ره‌به‌ره‌ خۆی باره‌و هجووم هه‌ڵده‌خست و هێزه‌ پڕژ و بڵاوه‌کانی کۆده‌کرده‌وه‌ و ته‌یاری ده‌کردن. بیانووی جۆراوجۆری ده‌دۆزییه‌وه‌، سه‌ره‌نجام-٢٨-ی گه‌لاوێژی-١٣٥٨-هێرشی ناڕه‌وا و نابه‌رانبه‌ری رژیمی کۆماری به‌نێو ئیسلامیی بۆ سه‌ر کوردستان ده‌ستی پێکرد.

خومه‌ینی تاوانبار بۆخۆی به‌نێوی فه‌رمانده‌ری هه‌موو هێزه‌کانی رژیم، ده‌ستووری جیهادی دا و فه‌رمانی دا له‌ حه‌وا و له‌ زه‌وییه‌وه‌ کوردستان په‌لامار بدرێ و لافاوی خوێن وه‌ڕێبخرێ. له‌م هێرشه‌ ناڕه‌وایه‌دا زۆر کاره‌ساتی ئه‌وتۆ له‌لایه‌ن هێزه‌ به‌کرێگیراو و به‌رپرسه‌ دژی ئینسانییه‌کانی رژیمه‌وه‌ له‌سه‌ر رووپه‌ڕه‌ ره‌شه‌کانی مێژووی وه‌ڵاته‌که‌مان نووسرا، که‌ مرۆڤی خاوه‌نهه‌ست و که‌رامه‌ت له‌ یادیان مچوڕک ده‌دا و له‌ باسیان شه‌رم ده‌کا. کاره‌ساته‌کانی پاوه‌ و مه‌ریوان و سنه‌ و سه‌قز و.... له‌ شه‌ڕی-٣-مانگه‌دا نموونه‌ی دڕنده‌یی و تاوانباریی و دڵڕه‌قیی تاقمی ده‌سه‌ڵاتبه‌ده‌ستی رژیمن. ئه‌و هێرشه‌ بوو به‌ بوارێک که‌ تاڕاده‌یه‌ک قولی ره‌ش و سپی له‌یه‌ک جیاکرده‌وه‌. زۆرکه‌س به‌یه‌کجاریی به‌زیین و زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ش که‌ خۆیان به‌ نموونه‌ی خۆڕاگریی و جڵه‌وداری شۆڕش ده‌زانیی و ئه‌وانه‌ی که‌ خۆیان بۆ ڕابه‌ریی قالب دابوو ده‌ره‌و سنوور و ئه‌ولاتریش گوشییان.

که‌مئه‌زموونیی و بێبه‌رنامه‌یی و کاڵ و کرچیی هه‌روه‌ها نه‌زانیی و خۆخۆشه‌ویستیی سه‌ری له‌ زۆران شێواند و سه‌ریان له‌ زۆر کون هه‌ڵکرد. به‌ڵام خۆڕاگریی و به‌وره‌یی کۆمه‌ڵانی کوردستان له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌و هێرشه‌ ناڕه‌وا و دڕندانه‌یه‌ی رژیمدا ترووسکایی هیوای له‌ دڵی تاراواندا په‌یداکرد و به‌ره‌به‌ره‌ ته‌می سام له‌سه‌ریان ره‌ویه‌وه‌ و خه‌بات له‌ دژی هێرشکاران به‌ره‌یگرت و رۆڵه‌ قاره‌مان و له‌خۆبوردووه‌کانی کوردستان رۆژ له‌گه‌ڵ رۆژ ده‌رسی باشتر و ئه‌زموونی به‌که‌ڵکتریان کۆده‌کرده‌وه‌ و ده‌رسی نسته‌قتریان فێری دژمن ده‌کرد.

له‌و کاته‌ ناسک و حه‌سته‌مه‌دا ده‌سته‌یه‌ک له‌ ئازادییخوازانی کوردپه‌روه‌ر که‌ به‌پێی هه‌لومه‌رجی تایبه‌تی کوردستان و له‌سه‌ر بناغه‌ی لێکدانه‌وه‌ی بارودۆخی کۆمه‌ڵانی هه‌راوی کوردستان و هه‌ڵسه‌نگاندنی بیروباوه‌ڕی زۆربه‌ی نیزیک له‌ هه‌موو گه‌لی کورد، شێوه‌ی خه‌بات له‌سه‌ر بناغه‌ی ئیدئۆلۆژیی ئیسلامییان به‌ باشترین و به‌که‌ڵکترین شیو زانیی و ئه‌م رێگه‌یان به‌ نیزیکترین رێگه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌کانی گه‌لی موسوڵمانی کورد ده‌نرخاند.

...... کۆمه‌ڵێکی زۆر له‌ موسوڵمانانی به‌هه‌ست و شۆڕشگێڕ که‌ ئاماده‌بوون له‌پێناو سه‌ربه‌ستیی گه‌له‌ چه‌وساوه‌که‌یاندا سه‌ریان دانێن و بۆ به‌خته‌وه‌ریی کۆمه‌ڵانی بێبه‌شی کوردستان گیانیان به‌خت بکه‌ن، چه‌کی شه‌ره‌فیان تاودایه‌ و به‌نێوی (ده‌فته‌ری شێخ عزالدین).... له‌ زۆر شوێنی کوردستان له‌ دژی دژمنی داگیرکه‌ر خه‌باتێکی شێلگیر و ئازایانه‌یان به‌ڕێوه‌برد. شاره‌کانی سنه‌ و ئێرانشا و و سه‌قز و بانه‌ و سه‌رده‌شت و.... گه‌لێک قاره‌مانه‌تیی و گیانبازیی ئه‌و رۆڵه‌ به‌ئه‌مه‌گانه‌ی کورد و ئه‌و موسوڵمانه‌ دڵسۆزانه‌ی کوردستانیان به‌ یادگار بۆ هه‌ڵگرتووین که‌ ئێستا بۆ هاوبیر و باوه‌ڕه‌کانیان و بۆ هاواڵ و هاوسه‌نگه‌ره‌کانیان مایه‌ی شانازیین.

شه‌ڕی-٣-مانگه‌ لاپه‌ڕه‌ی زێڕینی زۆری به‌ فیداکاریی و قاره‌مانه‌تیی ئه‌و پێشمه‌رگه‌ به‌جه‌رگانه پڕکردۆته‌وه‌. شه‌ڕی که‌موێنه‌ی جێژنی قوربان له‌ ده‌روازه‌ی شاری بانه که‌ بوو به‌هۆی له‌نێوچوونی ستوونێکی-٥٠٠-که‌سیی (گاردی جاویدان)، نموونه‌ی ئازایه‌تیی و له‌خۆبوردوویی ئه‌و رۆڵه‌ به‌شه‌ره‌ف و خاوه‌نباوه‌ڕانه‌یه‌.‌‌‌

ئاماده‌کردنی یه‌کشه‌وه‌‌...

داستانی جێژنی پیرۆزی قوربان که‌ رێکه‌وته‌ له‌گه‌ڵ-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-ی کۆچیی - هه‌تاویی، یه‌کێک له‌و ده‌یان نه‌به‌ردیی و داستانه‌یه‌ که‌ به‌ ده‌ست و مه‌چه‌ک و هێز و وره‌ و باوه‌ڕی پته‌وی خه‌باتگێڕانی (ده‌فته‌ر)ی ئه‌وکات و شۆڕشگێڕانی (خه‌بات،ی شۆڕشگێڕی نه‌ته‌وایه‌تیی و ئیسلامیی) ئێستا خوڵقاون و له‌ نێو سینگی مێژووی گه‌له‌که‌ماندا به‌ شانازییه‌وه هه‌ڵگیراون.

ئه‌و هێزه‌ زۆر و پڕچه‌که‌ی دژمن که‌ به‌ (گاردی جاویدان) ناسرابوو و، پێکهاتوو له‌ زیاد له‌-٥٠٠-ئه‌فرادی دژمن و پتر له‌ سه‌د تانک و زرێپۆش و ماشینی سه‌ربازیی، له‌ رێگه‌ی سنه‌ - بۆکان - شنۆ و سه‌رده‌شته‌وه‌‌‌ به‌ره‌و شــاری بــانه‌ی خۆڕاگر به‌ڕێکه‌وت تا گه‌یشته‌ سه‌ره‌تای پێچه‌کانی گوندی هه‌ژده‌دۆڵان. ئا لێره‌دا و له‌ یه‌که‌م رۆژی جێژنی قوربان و له‌ به‌ره‌به‌یانی رۆژی (ده‌)ی خه‌زه‌ڵوه‌ردا سه‌ره‌تای داستان ده‌سپێده‌کا و هێزه‌ پڕچه‌که‌که‌ی دژمن ده‌که‌ونه‌ بۆسه‌ی پێشمه‌رگه نه‌به‌ز و‌ قاره‌مانه‌کانی ده‌فته‌ر و له‌ ماوه‌یه‌کی که‌مدا هێزه‌ زۆر و بۆره‌که‌ی دژمن به‌ ته‌واویی ته‌فر و تونا ده‌بێ و به‌ سه‌دان که‌لاکی (گاردی جاویدان) له‌ مه‌یدانی جه‌نگدا به‌جێده‌مێنن.

ئه‌م داستانه‌ پڕ شانازییه‌ به‌ خوێنی گه‌ش و پاکی (هه‌شت) پێشمه‌رگه‌ی خواناس و قاره‌مان نووسرایه‌وه‌. هه‌ربۆیه‌ ئێمه،‌ رێبوارانی رێگه‌ی ئه‌و شه‌هیدانه،‌ به‌ رێزه‌وه‌ یادیان ده‌که‌ین و جێگایان له نێو‌ قووڵایی دڵدا بۆ دیاریی ده‌که‌ین. ئه‌و شه‌هیدانه‌ی به‌ هێز و وره‌ و باوه‌ڕی خۆیان جه‌سته‌ی دژمنیان تاساند و وره‌ی داگیرکه‌ریان رووخاند و رووپه‌ڕێکی زێڕینی دیکه‌یان خسته‌ سه‌ر ده‌فته‌ری سه‌روران.

سڵاو له‌ قاره‌مانانی داستانی جێژنی قوربان

سڵاو له‌ شه‌هیدانی هه‌ژده‌دۆڵان

سڵاو له‌ گشت شه‌هیدانی رێبازی خه‌بات،ی خوێناویی

ژیاننامه‌ی شه‌هیدانی جێژنی قوربان (١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨)

شه‌هیدانی هه‌ژده‌دۆڵان

شه‌هید ئه‌حمه‌د ئه‌حمه‌دیی... کوڕه‌ کوردێکی خه‌ڵکی گوندی دارێنه‌ و کوڕی ئاغال به‌گ. پێشمه‌رگه‌یه‌کی چاونه‌ترس و خه‌باتگێڕێکی قاره‌مان بوو که‌ وێڕای قاره‌مانه‌کانی دیکه‌ی کوردستان له‌ به‌ربه‌ره‌کانی ده‌گه‌ڵ دژمنانی گه‌ل و داگیرکه‌رانی کوردستاندا به‌شداریی چالاکانه‌ی هه‌بوو.

شه‌هید ئه‌حمه‌د پاش نه‌به‌ردێکی بێوێنه‌ له‌ شه‌ڕی جێژنی قورباندا، له‌ ته‌مه‌نی سی ساڵییدا و له‌ هه‌ژده‌دۆڵان، به‌ ده‌ستی دژمنانی کورد و کوردستان شه‌هید کرا.

شه‌هید جیهانگیر مه‌ولانیی... خه‌ڵکی گوندی سیاومه‌. جوتیارێکی هه‌ژار بوو که‌ له‌ هه‌وه‌ڵێن رۆژه‌کانی هێرشی داگیرکه‌ران بۆسه‌ر کوردستان چه‌کی پێشمه‌رگایه‌تیی له‌ شان کرد و وه‌کوو پێشمه‌رگه‌یه‌کی ئازا و نه‌به‌ز به‌رپه‌رچی هێرشه‌ ناڕه‌وایه‌کانی هێزه‌ سه‌رکوتکه‌ره‌کانی دژمنی ده‌دایه‌وه‌. شه‌هید جیهانگیر مه‌ولانیی رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-له‌ داستانه‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی شه‌ڕی جێژنی قوربان، له‌ ته‌مه‌نی-٣٥-ساڵییدا، له‌ هه‌ژده‌دۆڵان شه‌هید کرا.

شه‌هید جه‌لال مه‌حه‌ممه‌دپوور... شه‌هید جه‌لال کوڕی حه‌سه‌ن خه‌ڵکی گوندی سیاومه‌. لاوێکی تازه‌پێگه‌یشتوو و ئازا بوو که‌ هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ ئاواتی سه‌ربه‌خۆیی و ئازادیی نیشتیمانه‌که‌ی بوو. هه‌ر ئه‌وه‌ش وایکرد له‌ به‌هاری ساڵی-١٣٥٨-دا بێته‌ ناو ریزی پێشمه‌رگه‌کان و دوای تێپه‌ڕبوونی ژیانێکی کورتی پێشمه‌رگایه‌تیی، له‌ رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-، وێڕای چه‌ند هاوسه‌نگه‌ری تری خه‌ڵاتی شانازیی شه‌هاده‌تی پۆشیی.

شه‌هید که‌ریم ئه‌حمه‌دیی... شه‌هید که‌ریم خه‌ڵکی گوندی سیاومه‌. زه‌حمه‌تکێشێکی به‌باوه‌ڕ و موسوڵمان بوو که‌ زۆر زوو هه‌ستی به‌ نه‌داریی و بێبه‌شیی گه‌له‌که‌ی کردبوو، هه‌ربۆیه‌ له رۆژه‌کانی‌ سه‌ره‌تای هێرش بۆسه‌ر نیشتیمانه‌که‌ی (کوردستان) چه‌کی شه‌ره‌فی کرده‌ شان و هاته‌ نێو ریزی پێشمه‌رگه‌کانی کوردستان. شه‌هید که‌ریم له‌ ته‌مه‌نی سی ساڵییدا له‌ نه‌به‌ردییه‌که‌ی هه‌ژده‌دۆڵان به‌ ده‌ستی ناپیاوانی خومه‌ینیی پێکرا و شه‌هید بوو.

شه‌هید ده‌روێش ئه‌حمه‌د... خه‌ڵکی گوندی هه‌مزه‌ڵان له‌ ناوچه‌ی بانه‌. پیرێکی ئازا و به‌هه‌ڵمه‌ت بوو که‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای رۆژه‌کانی بزووتنه‌وه‌ی گه‌لی کورد له‌ ساڵی-٥٨-دا به‌ بیروباوه‌ڕێکی پته‌وی نه‌ته‌وایه‌تیی و ئیسلامییه‌وه‌ هاته‌ ناو ریزی پڕ له‌ شانازیی سوپای کوردستان و شانبه‌شانی براکانی ده‌جه‌نگا. شه‌هید ده‌روێش ئه‌حمه‌د جگه‌ له‌ ئه‌رکی پێشمه‌رگایه‌تیی ئه‌رکی به‌ڕێوه‌بردنی ماڵ و منداڵێکی زۆریشی به‌ئه‌ستۆوه‌ بوو، تا له‌ رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-دا له‌ هه‌ژده‌دۆڵان شه‌هید کرا.

شه‌هید ره‌سووڵ ساڵحزاده‌... شه‌هید ره‌سووڵ خه‌ڵکی گوندی شه‌هیدپه‌روه‌ر و خه‌باتدۆستی سیاومه‌ و کوڕه‌ کوردێکی ئازا و دڵپاک و چالاک بوو. سه‌ره‌ڕای ژیانی سه‌ختی نه‌داریی چه‌کی پێشمه‌رگایه‌تیی کرده‌ شان و له‌ هاوینی ساڵی-٥٨-دا به‌ڕه‌سمیی هاته‌ ناو ریزی پێشمه‌رگه‌کانی کوردستان و له‌ رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-له‌ داستانه‌ که‌موێنه‌که‌ی‌ هه‌ژده‌دۆڵان شه‌هید بوو و چووه ناو‌ کاروانی هه‌میشه‌ زیندووانه‌وه‌.

شه‌هید حسێن حسێنیی... شه‌هید حسێن، کوڕی مه‌حه‌ممه‌دئه‌مین خه‌ڵکی شاری بانه، له‌ گوندی "نژۆ" له‌ ناوچه‌ی بانه‌ له‌دایک بووه‌. خوێندنی سه‌ره‌تایی له‌ قوتابخانه‌ی نژۆ ته‌واوکردووه‌ و له‌ شاری بانه‌ ده‌وره‌ی ره‌هنمایی خوێندووه‌ و دواتر هه‌ر له‌ بانه‌ دیپلۆمی وه‌رگرتووه‌. له‌ هه‌وه‌ڵساڵی ده‌ستپێکردنی بزووتنه‌وه‌ی کوردستان، دوابه‌دوای وه‌رگرتنی دیپلۆم، به‌ شانازییه‌وه‌ هاته‌ نێو ریزی پێشمه‌رگه‌ و چه‌کی شه‌ره‌فی کرده‌ شان تا له‌ رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-له‌سه‌ر جاده‌ی بانه‌ سه‌رده‌شت له‌ که‌وپێچ، له‌ یه‌ک کیلۆمیتری شاری بانه‌، له‌ داستانه‌‌ به‌نێوبانگه‌که‌ی جێژنی قوربان شه‌هید بوو.

شه‌هید حسێن مه‌ولانیی... شه‌هید حسێن، خه‌ڵکی گوندی (کانی هه‌ڵووژه‌) له‌ ناوچه‌ی بانه‌. کوردێکی به‌شه‌ڕه‌ف و دڵپاک و ئازا بوو. له‌ زستانی-٥٧-دا چه‌کی پێشمه‌رگایه‌تیی کرده‌شان تا له‌ رۆژی-١٠-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٥٨-له‌ هه‌ژده‌دۆڵان شه‌هید کرا و چووه‌ ریزی کاروانی شه‌هیده‌ سه‌ربه‌رزه‌کانی جێژنی قوربان.

هه‌زاران سڵاو له‌ شه‌هید کاکه‌ حسێن و هه‌موو شه‌هیده‌ سه‌ربه‌رزه‌کانی هه‌ژده‌دۆڵان.